Zelf een wisselschakeling of hotelschakeling maken … dat kun je best! Je wilt een lamp (of meerdere lampen) aan de muur of plafond bedienen met twee schakelaars op verschillende plaatsen. Een veelvoorkomende situatie in bijvoorbeeld trappenhuizen (een schakelaar onderaan en één bovenaan de trap) of in slaapkamers (een schakelaar bij de ingang van de kamer en één nabij het bed). De schakeling heet de wisselschakeling, maar omdat deze schakeling veel in trappenhuizen en gangen van hotels wordt toegepast spreekt men ook over de hotelschakeling. Hoe kun je zelf een wisselschakeling hotelschakeling maken?

Wissel- of hotelschakeling maken

In 7 stappen kun je zelf een wisselschakeling of hotelschakeling maken. Een goede voorbereiding is echter het halve werk. Wat zijn alle benodigde materialen en gereedschappen voor een hotelschakeling maken?

• 2 wisselschakelaars (inclusief afdekraam welke je zelf naar smaak kunt kiezen)
• voldoende stroomdraad (blauw, bruin en zwart) *
• 1 centraaldoos
• 2 wanddozen
• elektriciteitsbuizen
• draadstriptang
• kleine schroevendraaier (eventueel met spanningsmeter)
• trekveer
• buigveer voor het buigen van de buizen
• boormachine met dozenboor

* de lengte van de benodigde draden is afhankelijk van de situatie waar je gaat werken. Veelal wordt stroomdraad aangeschaft ‘op rol’ en heb je voldoende draad.

Stappen voor hotelschakeling maken

De 7 stappen voor een hotelschakeling maken zijn:

1. maak een stroomschema
2. vind of monteer de centraaldoos
3. boor de gaten
4. plaats de buizen
5. trek de draden
6. sluit de schakelaars en de lamp aan
7. en er is licht

 

Hotelschakeling maken – Stap 1: stroomschema
Teken het stroomschema uit op papier. Zo heb je een duidelijk plan voor je, op basis waarvan je kunt werken. In het schema komen vanzelfsprekend de basis elementen voor: de centraaldoos, 2 schakelaars en het lichtpunt. Een ander kenmerk is dat een stroomschema altijd een sluitend circuit moet zijn. In de basis moet het schema er als volgt uitzien (zie afbeelding).

 

• Vanaf de centraaldoos, de stroomaanvoer, gaat een blauwe draad naar het lichtpunt:
• Een bruine draad gaat naar schakelaar 1 (in de aansluiting ‘L’).
• Vanaf schakelaar 1 gaan twee zwarte draden naar schakelaar 2.
• Vanaf schakelaar 2 gaat één zwarte draad (van aansluiting ‘L’) naar het lichtpunt.

Nu heb je een plan van het stroomschema. Deze moet worden toepast in de praktijk, waarbij je beter kunt inschatten hoeveel meters kabel je nodig hebt van elke kleur, hoe de buizen kunnen lopen, en bijvoorbeeld welke obstakels jou in de weg zitten bij de aanleg.

 

Hotelschakeling maken – Stap 2: centraaldoos
Als er al een lamp in de bewuste ruimte hangt, dan weet je dat er hoogstwaarschijnlijk al een centraaldoos is. Die kan overigens ook elders gesitueerd zijn. Dat is geen punt, zolang je in de gelegenheid bent om vanaf de centraaldoos kabels te trekken/buizen te leggen naar de ruimte waar je aan de slag gaat met een hotelschakeling maken. Haal wel de stroom van de groep af in de schakelkast (meterkast), voordat je gaat sleutelen aan het stroomnetwerk.

Als er nog geen centraaldoos aanwezig is, dan kun je die zelf monteren. Voor de aanvoer van stroom koppel je de nieuwe centraaldoos aan een andere. Je verbindt hiertoe de draden met dezelfde kleur aan elkaar. Omdat je de gehele hotelschakeling nog aan moet leggen, kun je de koppeling van de centraaldozen beter als laatste doen. Zo kunt je ongestoord werken aan je nieuwe schakeling zonder een stroomstoot te krijgen.

 

Hotelschakeling maken – Stap 3: gaten boren
Je hebt een aantal gaten nodig: twee voor beide schakelaars en één voor de lamp. Voor de lamp volstaat een klein gat; daar hoeven immers alleen de draden doorheen te kunnen. De lamp hang je daar direct naast en verbind je met de draden. Voor de gaten voor de schakelaars gebruik je een dozenboor. Hiermee boor je een rond gat ter grootte van een wanddoos. Plaats de wanddozen direct in het gat en zet deze eventueel vast.

 

Hotelschakeling maken – Stap 4: buizen plaatsen
Je bent nu klaar voor het plaatsen van de buizen. Dit wordt vaak ervaren als de lastige klus bij een hotelschakeling maken.

• Plaats een buis vanaf de centraaldoos naar schakelaar 1 (wanddoos)
• Plaats een buis van schakelaar 1 (wanddoos) naar schakelaar 2 (wanddoos)
• Plaats een buis van schakelaar 2 (wanddoos) naar het gat van de lamp
• Plaats een buis van het gat van de lamp naar de centraaldoos

Let op: in buizen mogen alleen flauwe bochten zitten, anders krijg je de draden er niet doorheen. Maak bochten in ieder geval nooit scherper dan 90 graden (rechte bocht). Bochten maak je in de buis door de buigveer erin te plaatsen en de buis te buigen in de gewenste hoek. Probeer bij voorkeur het buizenwerk uit één stuk te maken en het gebruik van tussenstukjes en zogeheten sokjes te voorkomen. Deze hebben profiel aan de binnenkant wat het lastig maakt om later de kabel er doorheen te trekken. Zet de buizen vast met zadels of buisclips.

 

Hotelschakeling maken – Stap 5: bedraden
Het trekken van de draden is niet heel moeilijk, maar doe het wel met aandacht. Voorkom beschadiging aan de draad, waardoor je later wellicht kans op kortsluiting krijgt. Voor het trekken van de draad kun je een trekveer gebruiken: dus de veer door de buis, tot het punt dat je het uiteinde ziet verschijnen aan het punt waar de draad moet komen. Strip van de draad of draden ongeveer twee centimeter af. Buig het uiteinde van de draden om het ringetje van de trekveer en trek de veer terug door de buis. Trek draden altijd in één keer door een buis, zo voorkom je beschadigingen.

Tip: het trekken van de draden kun je het beste met twee personen doen. Eén trekt en de ander begeleidt de draad van de rol richting buis. Houdt aan beide zijden van de buis zo’n 20 centimeter draad over. Je kunt beter eerste te veel draad hebben en later afkorten, dan te korte draden hebben bij het afmonteren.

 

Hotelschakeling maken – Stap 6: aansluiten
Nu alle draden getrokken zijn, kun je de schakelaars en het licht aansluiten. Dit doe je als volgt:

• Schakelaar 1: sluit de bruine draad aan op de aansluiting welke is aangeduid met de letter ‘L’. De 2 zwarte draden sluit je aan op respectievelijk de aansluiting ‘1’ en ‘2’.
• Schakelaar 2: sluit de 2 zwarte draden afkomstig van schakelaar 1 aan op de aansluitingen ‘1’ en ‘2’. De andere zwarte draad die naar de lamp gaat, sluit je aan op de aansluiting met de letter ‘L’.
• Lamp: sluit de zwarte en de blauwe draad aan op de lamp. Het maakt niet heel veel uit in welke volgorde. Je kunt er voor kiezen om in ieder geval de blauwe draad aan de blauwe draad van de lamp te bevestigen.

 

Hotelschakeling maken – Stap 7: En er is licht …
Afhankelijk van de situatie zijn er 2 scenario’s: of je hebt gebruik gemaakt van een bestaande centraaldoos, en je hebt het hele circuit aangesloten, dan kun je nu de stroom er weer op zetten door de zekering terug te zetten in de meterkast. Als je een nieuwe centraaldoos hebt aangelegd, controleer dan eerst of je daadwerkelijk de stroom van de centraaldoos hebt afgehaald waar je de nieuwe centraaldoos op aan wilt sluiten. Indien dit het geval is, dan sluit je nu centraaldoos aan op de andere centraaldoos. Zet vervolgens de stroom er weer op.

Test of je schakeling werkt. Zo ja, dan kun je beginnen met de afwerking. Bevestig de kapjes op de schakelaars en je hotel- of wisselschakeling is klaar. Zie je, óók jij kunt een hotelschakeling maken!

 

Tips bij een hotelschakeling maken

 

• Werken aan het stroomnetwerk is gevaarlijk. Wees daarom altijd ervan overtuigd dat je de stroom er af hebt gehaald.
• Werk bij voorkeur overdag aan het stroomnetwerk. Als je de stroom eraf haalt in het donker, zie je niets meer. Je kunt bij daglicht gewoon doorwerken.
• Weet wat je doet. Een foute aansluiting kan kortsluiting veroorzaken. Soms direct, maar ook achteraf. En dat kan tot brand leiden.
  Gebruik daarom je gezond verstand bij een hotelschakeling maken. Heb je er geen vertrouwen in, schakel dan een ervaren en erkende elektricien in.